Học chơi hợp âm guitar là một trong những bước đầu tiên và quan trọng nhất trên hành trình âm nhạc của mỗi người đam mê. Tuy nhiên, việc ghi nhớ và bấm chính xác các vị trí hợp âm trên đàn guitar có thể là một thử thách không nhỏ, đặc biệt với những người mới bắt đầu. Tại Guitar Hà Tĩnh, chúng tôi hiểu rõ điều đó và mong muốn trở thành người bạn đồng hành tin cậy, giúp bạn nhanh chóng nắm vững kiến thức, tự tin chơi những bản hợp âm bài hát yêu thích. Bài viết này sẽ đi sâu vào các quy ước gọi tên, thế bấm chi tiết của từng hợp âm phổ biến, cùng những mẹo nhỏ để bạn ghi nhớ hiệu quả và vượt qua mọi khó khăn.
1. Hiểu Rõ Quy Ước Gọi Tên Các Hợp Âm Guitar
Trước khi bắt tay vào thực hành, việc hiểu rõ cách quy ước gọi tên các hợp âm guitar là cực kỳ cần thiết. Hợp âm là sự kết hợp của nhiều nốt nhạc được chơi cùng lúc hoặc nối tiếp nhau, tạo nên một hòa âm nhất định. Để đơn giản hóa, các hợp âm thường được ký hiệu bằng chữ cái và một số dấu hiệu đặc biệt.
- Ký hiệu 7 nốt nhạc cơ bản: Trong âm nhạc, 7 nốt nhạc cơ bản được gọi là Đô, Rê, Mi, Fa, Sol, La, Si. Chúng được ký hiệu tương ứng bằng các chữ cái in hoa: C (Đô), D (Rê), E (Mi), F (Fa), G (Sol), A (La), B (Si). Đây là nền tảng để bạn nhận diện các hợp âm guitar.
- Các ký hiệu bổ sung:
m: minor (thứ) – tạo ra âm thanh buồn, trầm lắng hơn.#: sharp (thăng) – nâng cao nốt lên nửa cung.b: flat (giáng) – hạ thấp nốt xuống nửa cung.7: dominant seventh (bảy) – thêm nốt thứ 7 vào hợp âm, tạo cảm giác chuyển tiếp hoặc sôi động.- Ngoài ra còn có các ký hiệu khác như
sus,dim,aug,maj7,add9… thể hiện các biến thể và mở rộng của hợp âm cơ bản.
- Cách đọc hợp âm: Tên gọi của hợp âm được xây dựng dựa trên sự kết hợp của chữ cái và các ký hiệu bổ sung, đọc từ trái sang phải. Ví dụ:
C: Đô trưởng (thường bỏ qua chữ “trưởng” nếu không có ký hiệu “m”)Cm: Đô thứC#: Đô thăng trưởngCb: Đô giáng trưởngC7: Đô bảyCbm: Đô giáng thứ
Việc nắm vững các ký hiệu này sẽ giúp bạn dễ dàng đọc và hiểu các biểu đồ hợp âm guitar, từ đó thực hành chính xác hơn.
Người chơi đàn guitar cần nắm vững vị trí các hợp âm trên guitar
2. Giải Mã Các Ký Hiệu Cơ Bản Trong Biểu Đồ Hợp Âm
Biểu đồ hợp âm guitar là công cụ trực quan nhất giúp người học hình dung vị trí đặt ngón tay trên cần đàn. Để đọc hiểu các biểu đồ này một cách hiệu quả, bạn cần nắm rõ ý nghĩa của các ký hiệu sau:
- Dây đàn: Các đường dọc trên biểu đồ đại diện cho 6 dây đàn guitar, từ dây mỏng nhất (dây 1) đến dây dày nhất (dây 6).
- Ngăn phím: Các đường ngang đại diện cho các ngăn phím (phret) trên cần đàn. Ngăn đầu tiên (gần đầu đàn nhất) là ngăn 1.
- Dấu “x” trên dây: Cho biết dây đó không được chơi hoặc không được đánh khi bấm hợp âm. Bạn cần tránh chạm vào hoặc không gảy dây này.
- Nốt tròn hoặc vuông đen có số: Chỉ vị trí bấm của các ngón tay trái trên dây đàn. Các số này tương ứng với ngón tay:
- 1: Ngón trỏ
- 2: Ngón giữa
- 3: Ngón áp út
- 4: Ngón út
- Nốt tròn trắng (hoặc chữ “o”): Ký hiệu này cho biết dây đó là dây buông (open string). Tức là ngón tay trái không bấm vào dây đó, nhưng tay phải vẫn gảy dây đó để tạo ra âm thanh.
Việc hiểu rõ những ký hiệu này sẽ giúp bạn dễ dàng “dịch” từ biểu đồ sang thực tế trên cây đàn, đảm bảo các vị trí hợp âm trên đàn guitar được bấm chuẩn xác.
3. Khám Phá Vị Trí Và Thế Bấm Các Hợp Âm Cơ Bản Trên Đàn Guitar
Những hợp âm guitar cơ bản là nền tảng để bạn chơi hầu hết các bài hát. Việc thành thạo các thế bấm này sẽ mở ra cánh cửa đến với hàng trăm, thậm chí hàng nghìn hợp âm bài hát khác nhau.
3.1. Hợp âm Đô trưởng (C)
Hợp âm Đô trưởng (C) là một trong những hợp âm đầu tiên mà mọi người học guitar đều cần nắm vững. Nó bao gồm ba nốt chính: Đô (C), Mi (E) và Sol (G). Âm thanh của C trưởng thường mang lại cảm giác vui tươi, ổn định và là một hợp âm trung tâm trong nhiều tác phẩm âm nhạc.
Cách bấm hợp âm guitar Đô trưởng (C) cơ bản:
- Ngón trỏ (1): Bấm dây 2, ngăn 1.
- Ngón giữa (2): Bấm dây 4, ngăn 2.
- Ngón áp út (3): Bấm dây 5, ngăn 3.
- Dây 1 (Mi cao) và dây 3 (Sol) là dây buông. Dây 6 (Mi thấp) không đánh (x).
Hợp âm Đô trưởng rất phổ biến trong các thể loại nhạc Pop, Folk và Rock, tạo ra một nền tảng vững chắc cho nhiều bản hợp âm bài hát quen thuộc.
Hợp âm Đô trưởng
3.2. Hợp âm Rê trưởng (D)
Hợp âm Rê trưởng (D) cũng là một hợp âm cơ bản khác mà người chơi guitar cần làm quen. Nó được cấu tạo từ ba nốt: Rê (D), Fa thăng (F#) và La (A). Hợp âm D trưởng thường mang lại âm thanh sáng sủa, rực rỡ và được sử dụng rộng rãi.
Cách bấm hợp âm guitar Rê trưởng (D) cơ bản:
- Ngón trỏ (1): Bấm dây 3, ngăn 2.
- Ngón giữa (2): Bấm dây 1, ngăn 2.
- Ngón áp út (3): Bấm dây 2, ngăn 3.
- Dây 4 (Rê buông) là dây buông. Dây 5 (La) và dây 6 (Mi) không đánh (x).
Hợp âm D trưởng xuất hiện nhiều trong nhạc Pop, Rock, Folk và đặc biệt là nhạc đồng quê, giúp tạo nên giai điệu tươi sáng cho các hợp âm bài hát.
Hợp âm Rê trưởng
3.3. Hợp âm Rê thứ (Dm)
Trái ngược với Rê trưởng, hợp âm Rê thứ (Dm) lại mang đến một sắc thái buồn man mác, sâu lắng hơn. Hợp âm này được tạo thành từ các nốt Rê (D), Fa (F) và La (A). Sự khác biệt về cảm xúc mà nó tạo ra khiến Dm trở thành một lựa chọn phổ biến trong nhiều bản Ballad và nhạc trữ tình.
Cách bấm hợp âm guitar Rê thứ (Dm) cơ bản:
- Ngón trỏ (1): Bấm dây 1, ngăn 1.
- Ngón giữa (2): Bấm dây 3, ngăn 2.
- Ngón áp út (3): Bấm dây 2, ngăn 3.
- Dây 4 (Rê buông) là dây buông. Dây 5 (La) và dây 6 (Mi) không đánh (x).
Hợp âm Rê thứ thường được kết hợp với các hợp âm khác để tạo nên những vòng hòa âm phong phú, đặc biệt hiệu quả trong việc truyền tải cảm xúc u hoài, lắng đọng trong các hợp âm bài hát.
Hợp âm Rê thứ
3.4. Hợp âm Mi trưởng (E)
Hợp âm Mi trưởng (E) là một trong những hợp âm có âm vực rộng, vang và mạnh mẽ. Nó được cấu tạo từ ba nốt: Mi (E), Sol thăng (G#) và Si (B). Mi trưởng thường là hợp âm gốc cho nhiều bài hát và có thể được chơi ở nhiều vị trí khác nhau trên cần đàn.
Cách bấm hợp âm guitar Mi trưởng (E) cơ bản:
- Ngón trỏ (1): Bấm dây 3, ngăn 1.
- Ngón giữa (2): Bấm dây 5, ngăn 2.
- Ngón áp út (3): Bấm dây 4, ngăn 2.
- Dây 1 (Mi cao), dây 2 (Si), dây 6 (Mi thấp) là dây buông.
Hợp âm Mi trưởng có tính linh hoạt cao và được sử dụng rộng rãi trong hầu hết các thể loại âm nhạc, từ Pop, Rock đến Jazz và Blues, đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng cấu trúc của nhiều hợp âm bài hát.
Hợp âm Mi trưởng
3.5. Hợp âm Mi thứ (Em)
Nếu Mi trưởng mang đến sự mạnh mẽ, thì Mi thứ (Em) lại tạo ra một cảm giác hơi u buồn, trầm tư nhưng không kém phần sâu lắng. Hợp âm này bao gồm các nốt: Mi (E), Sol (G) và Si (B). Điều đặc biệt là Em là một trong những hợp âm guitar dễ bấm nhất, chỉ cần hai ngón tay.
Cách bấm hợp âm guitar Mi thứ (Em) cơ bản:
- Ngón giữa (2): Bấm dây 5, ngăn 2.
- Ngón áp út (3): Bấm dây 4, ngăn 2.
- Các dây 1, 2, 3, 6 đều là dây buông.
Với sự đơn giản trong cách bấm và âm hưởng đặc trưng, hợp âm Mi thứ là lựa chọn lý tưởng cho người mới học, đặc biệt khi chơi các bản Ballad hay những hợp âm bài hát có giai điệu buồn và sâu lắng.
Hợp âm Mi thứ
3.6. Hợp âm La trưởng (A)
Hợp âm La trưởng (A) là một hợp âm phổ biến, mang đến âm thanh trong trẻo, cân bằng và thường được sử dụng làm trung tâm trong nhiều tác phẩm. Nó được hình thành từ ba nốt: La (A), Đô thăng (C#) và Mi (E).
Cách bấm hợp âm guitar La trưởng (A) cơ bản:
- Ngón trỏ (1): Bấm dây 4, ngăn 2.
- Ngón giữa (2): Bấm dây 3, ngăn 2.
- Ngón áp út (3): Bấm dây 2, ngăn 2.
- Dây 5 (La buông) là dây buông. Dây 6 (Mi thấp) không đánh (x).
Hợp âm La trưởng có thể được tìm thấy trong vô số hợp âm bài hát thuộc các thể loại Pop, Rock, Blues, Country và Folk, tạo nên những giai điệu hài hòa và dễ chịu.
Hợp âm La trưởng
3.7. Hợp âm La thứ (Am)
Hợp âm La thứ (Am) là một trong những hợp âm cơ bản nhất và mang tính biểu cảm cao, tạo ra âm thanh buồn, dịu dàng và đôi khi mang chút hoài niệm. Nó được cấu thành từ ba nốt: La (A), Đô (C) và Mi (E).
Cách bấm hợp âm guitar La thứ (Am) cơ bản:
- Ngón trỏ (1): Bấm dây 2, ngăn 1.
- Ngón giữa (2): Bấm dây 4, ngăn 2.
- Ngón áp út (3): Bấm dây 3, ngăn 2.
- Dây 5 (La buông) là dây buông. Dây 6 (Mi thấp) không đánh (x).
Hợp âm La thứ là một “viên gạch” quan trọng trong việc xây dựng các vòng hòa âm trong rất nhiều hợp âm bài hát, từ những bản Pop Ballad da diết đến những giai điệu cổ điển, Jazz.
Hợp âm La thứ
3.8. Hợp âm Fa trưởng (F)
Hợp âm Fa trưởng (F) là một hợp âm chặn (barre chord) mà nhiều người mới học guitar thường gặp khó khăn. Nó được tạo thành từ các nốt: Fa (F), La (A) và Đô (C). Tuy thách thức, nhưng việc chinh phục F trưởng là một cột mốc quan trọng, mở rộng đáng kể khả năng chơi hợp âm bài hát của bạn.
Cách bấm hợp âm guitar Fa trưởng (F) cơ bản:
- Ngón trỏ (1): Chặn ngang tất cả các dây từ dây 1 đến dây 6 ở ngăn 1.
- Ngón giữa (2): Bấm dây 3, ngăn 2.
- Ngón áp út (3): Bấm dây 5, ngăn 3.
- Ngón út (4): Bấm dây 4, ngăn 3.
Việc luyện tập hợp âm chặn F trưởng đòi hỏi sự kiên trì và lực bấm tốt. Khi đã thành thạo, bạn sẽ thấy nó xuất hiện thường xuyên trong nhiều bản nhạc Pop, Rock, Country, Blues và Jazz, mang lại âm hưởng vui tươi, năng động.
Hợp âm Fa trưởng
3.9. Hợp âm Sol trưởng (G)
Hợp âm Sol trưởng (G) là một trong những hợp âm có âm thanh đầy đặn, ấm áp và vui tươi. Nó được cấu thành từ ba nốt: Sol (G), Si (B) và Rê (D). G trưởng rất thông dụng và là một trong những hợp âm đầu tiên mà nhiều người học guitar làm quen.
Cách bấm hợp âm guitar Sol trưởng (G) cơ bản:
- Ngón trỏ (1): Bấm dây 5, ngăn 2.
- Ngón giữa (2): Bấm dây 6, ngăn 3.
- Ngón áp út (3): Bấm dây 2, ngăn 3 (hoặc ngón út bấm dây 1, ngăn 3).
- Ngón út (4): Bấm dây 1, ngăn 3 (nếu không dùng ngón áp út).
- Dây 3 (Sol buông), dây 4 (Rê buông) là dây buông.
Hợp âm Sol trưởng là “cửa ngõ” đến với vô số hợp âm bài hát đơn giản và vui nhộn, đặc biệt trong các thể loại nhạc dân gian, Pop, Rock. Có nhiều biến thể của hợp âm G, nhưng thế bấm này là phổ biến nhất cho người mới học.
Hợp âm Sol trưởng
4. Các Hợp Âm Mở Rộng Và Hợp Âm 7 Quan Trọng
Sau khi thành thạo các hợp âm trưởng và thứ cơ bản, việc khám phá các hợp âm 7 và các biến thể khác sẽ làm phong phú thêm vốn hợp âm guitar của bạn, mở ra nhiều lựa chọn hơn cho các hợp âm bài hát.
4.1. Hợp âm Sol 7 (G7)
Hợp âm Sol 7 (G7) là một hợp âm dominant 7, mang tính chất chuyển tiếp mạnh mẽ và thường được dùng để dẫn về hợp âm Đô trưởng (C) hoặc Đô thứ (Cm), tạo ra sự kịch tính và giải quyết căng thẳng trong hòa âm. G7 bao gồm các nốt: Sol (G), Si (B), Rê (D) và Fa (F).
Cách bấm hợp âm guitar Sol 7 (G7) cơ bản:
- Ngón trỏ (1): Bấm dây 1, ngăn 1.
- Ngón giữa (2): Bấm dây 5, ngăn 2.
- Ngón áp út (3): Bấm dây 6, ngăn 3.
- Dây 2 (Si), dây 3 (Sol), dây 4 (Rê) là dây buông.
Hợp âm G7 là một yếu tố không thể thiếu trong Blues, Jazz, Rock và Pop, đặc biệt khi bạn muốn tạo ra một đoạn chuyển hòa âm thú vị trong các hợp âm bài hát.
Hợp âm Sol 7
4.2. Hợp âm Đô 7 (C7)
Tương tự như G7, hợp âm Đô 7 (C7) cũng là một dominant 7, thường được dùng để dẫn về hợp âm Fa trưởng (F). Nó tạo ra một âm thanh bluesy, sôi động và đôi khi hơi “nhạc Jazz”. C7 bao gồm các nốt: Đô (C), Mi (E), Sol (G) và Si giáng (Bb).
Cách bấm hợp âm guitar Đô 7 (C7) cơ bản:
- Ngón trỏ (1): Bấm dây 2, ngăn 1 (nốt C).
- Ngón giữa (2): Bấm dây 4, ngăn 2 (nốt E).
- Ngón áp út (3): Bấm dây 5, ngăn 3 (nốt G).
- Ngón út (4): Bấm dây 3, ngăn 3 (nốt Bb) – Đây là một thế bấm phổ biến khác cho C7, có thể khác với mô tả trong bài gốc.
- Dây 1 (Mi cao), dây 6 (Mi thấp) không đánh (x).
Hợp âm C7 mang lại màu sắc đặc trưng cho Blues và Jazz, làm cho các hợp âm bài hát trở nên phong phú và có chiều sâu hơn.
Hợp âm Đô 7
4.3. Hợp âm Đô thứ (Cm)
Hợp âm Đô thứ (Cm) mang đến một âm thanh buồn bã, trầm lắng và thường tạo cảm giác u hoài, suy tư. Nó được tạo thành từ ba nốt: Đô (C), Mi giáng (Eb) và Sol (G). Giống như Fa trưởng, Cm thường là một hợp âm chặn.
Cách bấm hợp âm guitar Đô thứ (Cm) cơ bản:
- Ngón trỏ (1): Chặn ngang các dây từ 1 đến 5 ở ngăn 3.
- Ngón giữa (2): Bấm dây 2, ngăn 4.
- Ngón áp út (3): Bấm dây 4, ngăn 5.
- Ngón út (4): Bấm dây 3, ngăn 5.
- Dây 6 (Mi thấp) không đánh (x).
Hợp âm Đô thứ được sử dụng rộng rãi trong Pop, Rock, Blues và Jazz, đặc biệt là trong những bản nhạc mang tính Ballad hoặc cần thể hiện cảm xúc sâu lắng. Việc nắm vững Cm sẽ giúp bạn mở rộng khả năng chơi nhiều hợp âm bài hát trữ tình.
Hợp âm Đô thứ
4.4. Hợp âm Rê 7 (D7)
Hợp âm Rê 7 (D7) là một hợp âm dominant 7 khác, thường dẫn về hợp âm Sol trưởng (G) hoặc Sol thứ (Gm). D7 có âm thanh mạnh mẽ, bluesy và rất phổ biến. Nó bao gồm các nốt: Rê (D), Fa thăng (F#), La (A) và Đô (C).
Cách bấm hợp âm guitar Rê 7 (D7) cơ bản:
- Ngón trỏ (1): Bấm dây 2, ngăn 1.
- Ngón giữa (2): Bấm dây 3, ngăn 2.
- Ngón áp út (3): Bấm dây 1, ngăn 2.
- Dây 4 (Rê buông) là dây buông. Dây 5 (La) và dây 6 (Mi) không đánh (x).
Hợp âm D7 là một trụ cột trong Blues và Rock, cũng như trong nhiều bản Pop có hơi hướng Jazz. Khả năng chơi D7 sẽ giúp bạn thêm “gia vị” cho các hợp âm bài hát của mình.
Hợp âm Rê 7
4.5. Hợp âm Mi 7 (E7)
Hợp âm Mi 7 (E7) là một dominant 7 cực kỳ quan trọng, thường dẫn về hợp âm La trưởng (A) hoặc La thứ (Am). Nó có âm thanh đặc trưng của Blues và Rock and Roll, mang lại sự sôi động và mạnh mẽ. E7 bao gồm các nốt: Mi (E), Sol thăng (G#), Si (B) và Rê (D).
Cách bấm **hợp âm